Czym są blizny rozległe? Definicja i klasyfikacja kliniczna
Blizna rozległa definiowana jest klinicznie jako tkanka bliznowata zajmująca ponad 10 cm² powierzchni skóry lub przekraczająca 30% obwodu kończyny. To nie tylko kwestia powierzchni - rozległość blizny determinuje stopień zaburzeń czynnościowych, estetycznych i psychologicznych, a przede wszystkim decyduje o wyborze strategii leczenia. Współczesna dermatologia kliniczna wyróżnia cztery morfologiczne typy blizn rozległych, z których każdy wymaga odrębnego postępowania.
Blizna przerostowa vs bliznowiec (keloid) - kluczowe różnice diagnostyczne
Blizna przerostowa (hypertrophic scar) pozostaje w granicach pierwotnego urazu, wznosi się ponad poziom skóry, jest czerwona i twarda w fazie aktywnej, ale wykazuje tendencję do samoistnej regresji w ciągu 12-24 miesięcy. Dobrze reaguje na leczenie zachowawcze - opatrunki silikonowe, kompresoterapię i iniekcje kortykosteroidów.
Bliznowiec (keloid) to odmienna jednostka patologiczna: wykracza poza granice pierwotnego uszkodzenia, wykazuje aktywny wzrost nawet po 5-10 latach od urazu i charakteryzuje się silną tendencją do nawrotów po chirurgicznym usunięciu - bez odpowiedniej profilaktyki pooperacyjnej nawroty dotyczą 45-100% pacjentów. Predylekcja rasowa (skóra typ V-VI w skali Fitzpatricka), lokalizacja (mostek, płatki uszu, barki) i wywiad rodzinny to kluczowe dane w wywiadzie. Szczegółowe informacje na temat bliznowce - przyczyny powstawania i leczenie omawiam oddzielnie.
Blizna zanikowa (atroficzna) na tułowiu i kończynach - charakterystyka
Blizny atroficzne leżą poniżej poziomu skóry, powstają wskutek niedoboru kolagenu - typowe po trądziku, ospie wietrznej lub głębokich urazach. Na tułowiu i kończynach przybierają formę rozległych zagłębień lub pasemkowatych wciągnięć adherujących do głębszych tkanek.
Przykurcz bliznowaty - blizna powodująca czynnościowe ograniczenie ruchu
Przykurcz bliznowaty (contracture scar) stanowi najpoważniejsze powikłanie czynnościowe rozległych blizn. Blizna obkurczając się podczas dojrzewania generuje stały wektor napięcia prostopadle do osi stawu, prowadząc do progresywnego ograniczenia zakresu ruchu. Klasyczny przykład: blizna po oparzeniu wzdłuż dołu łokciowego uniemożliwiająca pełne wyprostowanie przedramienia - bez korekcji chirurgicznej dochodzi do trwałych przykurczów torebki stawowej i zmian wtórnych w strukturach mięśniowo-więzadłowych.
Najczęstsze przyczyny rozległych blizn na ciele to oparzenia termiczne i chemiczne (stanowią ok. 70% wskazań do plastyki w materiale polskich klinik oparzeń), rozległe urazy mechaniczne, powikłania chirurgiczne, infekcje nekrotyzujące (martwicze zapalenie powięzi) oraz zmiany po onkologicznej resekcji tkanek miękkich.
Kliniczna ocena blizny przed kwalifikacją do plastyki
Decyzja o plastyce chirurgicznej blizny musi być poprzedzona obiektywną oceną z użyciem walidowanych narzędzi. Konsultacja dermatologiczna - ocena blizny obejmuje standaryzowany protokół, który dokumentuje wyjściowy stan tkanki i monitoruje odpowiedź na leczenie.
Vancouver Scar Scale (VSS) - parametry oceny i interpretacja wyników
Vancouver Scar Scale ocenia cztery parametry w skali 0-14 punktów:
- Unaczynienie (vascularisation) - 0 (normalna skóra) do 3 (fioletowe, aktywne naczynienie)
- Pigmentacja - 0 (prawidłowa) do 2 (zaburzenia pigmentacji)
- Elastyczność - 0 (normalna) do 5 (przykurcz)
- Grubość (height) - 0 (płaska) do 3 (powyżej 5 mm)
Wynik VSS ≥ 7 punktów wskazuje na blizny wymagające aktywnej interwencji, w tym rozważenia plastyki chirurgicznej. Wynik 5-6 punktów uzasadnia wdrożenie leczenia zachowawczego z oceną po 3 miesiącach. Poniżej 4 punktów - blizna dojrzała, wymagająca jedynie obserwacji.
Badanie USG 20 MHz i dermoskopia blizny - co wnoszą do kwalifikacji?
Ultrasonografia wysokiej rozdzielczości 20 MHz umożliwia precyzyjną ocenę grubości blizny, echogeniczności tkanki bliznowatej i zaangażowania głębszych struktur (podskórie, powięź). Grubość blizny powyżej 3 mm w USG przy jednoczesnej niskiej echogeniczności sugeruje aktywną przebudowę kolagenu i przemawia za odroczeniem plastyki.
Dermoskopia uwidacznia wzorzec naczyniowy blizny - regularne naczynia pętlowe przemawiają za blizną przerostową, nieregularne zrębowe - za bliznowcem. Jest pomocna przy planowaniu techniki operacyjnej, szczególnie w doborze marginesów wycięcia.
Biopsja punch 4 mm z badaniem histopatologicznym jest bezwzględnie wskazana przy podejrzeniu transformacji złośliwej. Rak Marjolina (rak płaskonabłonkowy rozwijający się w przewlekłej bliźnie) stanowi wprawdzie rzadkie powikłanie (2-3% przewlekłych blizn po oparzeniach), ale śmiertelność wynosi ponad 30% ze względu na późne rozpoznanie. Goniometria dokumentuje obiektywny zakres ruchu w sąsiednich stawach i stanowi punkt odniesienia dla oceny efektów chirurgicznych.
Wskazania do plastyki blizny rozległej - kryteria kwalifikacji
Klasyfikacja wskazań na funkcjonalne i estetyczno-psychologiczne nie jest jedynie akademicka - ma bezpośrednie konsekwencje kliniczne, prawne (refundacja NFZ) i metodologiczne (wybór techniki operacyjnej).
Wskazania funkcjonalne mają bezwzględny priorytet. Przykurcz bliznowaty ograniczający zakres ruchu w stawie o ponad 30% normy wymaga pilnej korekcji chirurgicznej niezależnie od stopnia dojrzałości blizny. Konkretne przykłady: blizna po oparzeniu na szyi uniemożliwiająca uniesienie głowy, przykurcz po bliźnie pachy ograniczający odwodzenie ramienia powyżej 90°, blizna dłoniowa powodująca zgięciowy przykurcz palców. We wszystkich tych przypadkach opóźnianie operacji prowadzi do nieodwracalnych zmian wtórnych w torebce stawowej i ścięgnach.
Wskazania estetyczno-psychologiczne wymagają obiektywizacji. Skala DLQI (Dermatology Life Quality Index) powyżej 10 punktów przy jednoczesnym braku reakcji na 6-miesięczne leczenie zachowawcze stanowi akceptowane kryterium kwalifikacji. Badania Karimi i Nourizadeh (2019) potwierdzają, że psychologiczne skutki rozległych blizn ciała - depresja, unikanie aktywności społecznej, zaburzenia obrazu własnego ciała - są mierzalnym wskazaniem do interwencji chirurgicznej.
Pozostałe wskazania wymagające bezwzględnej interwencji chirurgicznej:
- Transformacja złośliwa blizny (rak Marjolina) - wycięcie z marginesem onkologicznym minimum 1 cm
- Nawracające owrzodzenia na podłożu blizny opornej na leczenie zachowawcze
- Przewlekły ból neuropatyczny blizny nieodpowiadający na gabapentynę, pregabalinę lub leki miejscowe z kapsaicyną
- Nawracające infekcje i maceracja skóry w głębokich fałdach bliznowatych (blizny po baryatrycznych zakażeniach rany)
- Blizny po oparzeniach zajmujące okolice stawów - wskazanie do wczesnej korekcji w ciągu 6-12 miesięcy od urazu
Czas dojrzewania blizny a optymalny moment operacji
Blizna przechodzi przez trzy fazy gojenia: zapalną (0-4 dni), proliferacyjną (4 dni - 3 miesiące) i fazę remodelingu (3-24 miesiące). W fazie remodelingu kolagen typu III, dominujący w bliznie proliferacyjnej, jest stopniowo zastępowany przez kolagen typu I o wyższej wytrzymałości tensylnej. Ten proces przebudowy decyduje o finalnych właściwościach mechanicznych i estetycznych blizny.
Standardowo plastykę blizny planuje się po minimum 12 miesiącach od urazu. Wcześniejsza operacja na niedojrzałej, aktywnej bliźnie istotnie zwiększa ryzyko nawrotu przerostu i komplikuje gojenie nowej blizny operacyjnej. Kliniczne cechy dojrzałości blizny to: bladość (normalizacja koloru), miękkość przy ucisku, płaskość do poziomu skóry, brak tkliwości dotykowej i świądu oraz stabilna pigmentacja przez minimum 3 miesiące.
Wyjątek stanowią przykurcze bliznowate ograniczające ruch stawów - w tych przypadkach korekcja chirurgiczna jest wskazana już po 6 miesiącach od urazu, gdy aktywne ograniczenie czynnościowe przewyższa ryzyko operacji na niedojrzałej bliźnie. Zasada ta dotyczy szczególnie blizn pooparzeniowych u dzieci, gdzie postępujące przykurcze mogą zakłócać prawidłowy rozwój kośćca.
Techniki chirurgiczne w plastyce blizn rozległych
Czym różni się Z-plastyka od W-plastyki i VY-plastyki - kiedy wybrać którą?
Z-plastyka polega na wzajemnym przemieszczeniu dwóch trójkątnych płatów tkankowych wyciętych pod kątem 60° po obu stronach blizny. Efektem geometrycznym jest wydłużenie blizny o ok. 75% i zmiana jej osi o 90° względem pierwotnego przebiegu. Technika z wyboru przy: liniowych przykurczach bliznowatych, bliznach przebiegających prostopadle do relaxed skin tension lines (RSTL), przykurczach po oparzeniach dołów pachowych, szyi i przestrzeni między-palcowych. Przykład: blizna wzdłuż dołu podkolanowego ograniczająca wyprost kolana - pojedyncza Z-plastyka lub seria czterech Z-plastyk na całej długości blizny.
W-plastyka i broken line closure (BLC) rozbijają regularny, liniowy przebieg blizny na nieregularne segmenty o długości 5-7 mm, trudniejsze do percepcji wzrokowej przez ludzkie oko. Wskazana na odsłoniętych okolicach ciała z dobrą elastycznością tkanek, gdy blizna nie powoduje przykurczu, lecz jest dobrze widoczna - np. blizna pooparzeniowa na przedramieniu lub podudziu u młodego pacjenta. Nie wydłuża blizny, dlatego nie koryguje przykurczów.
VY-plastyka przemieszcza płat w kształcie litery V, który po przesunięciu przyjmuje kształt Y - generuje lokalny zysk tkankowy bez pobierania graftu. Skuteczna przy lokalnych niedoborach tkankowych, bliznach napiętych, korekcji deformacji punktowych po poprzednich zabiegach.
Kiedy wskazany jest graft skórny, a kiedy płat tkankowy w rekonstrukcji blizny?
Graft skórny niepełnej grubości (STSG, 0,15-0,35 mm) pobierany dermatom z uda lub pośladka pokrywa rozległe ubytki po wycięciu bliznowców. Ulega 40% wtórnemu skurczowi po zagojeniu, dlatego stosowany głównie na obszarach nienośnych i przy rozległych defektach skóry po oparzeniach. Miejsce dawcy goi się samoistnie przez re-epitelializację w 7-14 dni.
Graft skórny pełnej grubości (FTSG) pobierany z pachwiny, dolnego brzucha lub dołu łokciowego zapewnia lepszą jakość estetyczną i mniejszy skurcz wtórny (~10-15%). Wskazany na obszarach funkcjonalnych: dłonie, powierzchnie zginaczy stawów, powieki, okolica ust. Miejsce dawcy wymaga bezpośredniego zamknięcia chirurgicznego, dlatego jego rozmiar jest ograniczony.
Płaty tkankowe miejscowe (rotacyjne, przesuwne, wyspowe na szypule naczyniowej) stosowane gdy unaczynienie okolicy bliznowatej jest niewystarczające dla graftu lub gdy ubytek po wycięciu blizny jest zbyt rozległy. Przy bliznach po rozległych oparzeniach tułowia z zajęciem głębszych struktur stosuje się płaty odległe (np. TRAM, DIEP) lub ekspansję tkankową.
Ekspander tkankowy to technika dwuetapowa: wszczepienie balonu silikonowego pod zdrową skórę sąsiadującą z blizną i stopniowe jego wypełnianie przez 6-12 tygodni, co wytwarza nadmiar vascularyzowanej tkanki autologicznej do beznapięciowej plastyki. Wyjątkowo użyteczna przy bliznach skóry owłosionej głowy, szyi i twarzy, gdzie odpowiednio dobrana jakość skóry ma kluczowe znaczenie estetyczne.
Przeciwwskazania i czynniki ryzyka plastyki blizny
Przed kwalifikacją do zabiegu konieczna jest ocena zarówno stanu miejscowego, jak i ogólnego pacjenta. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują: czynną infekcję bakteryjną lub grzybiczą w polu operacyjnym, nieskompensowaną skazę krwotoczną oraz ciężką niewydolność narządową (ASA IV-V).
Do przeciwwskazań względnych, wymagających optymalizacji przed zabiegiem lub modyfikacji techniki operacyjnej, należą:
- Palenie tytoniu - zwiększa ryzyko martwicy płatów skórnych i zakażenia rany pooperacyjnej o 300%; obowiązuje minimum 4-tygodniowa abstynencja przed zabiegiem i 4-tygodniowa po
- Cukrzyca zdekompensowana (HbA1c powyżej 9%) - zaburzone gojenie tkanek; optymalizacja glikemii jest warunkiem koniecznym
- Ciężka immunosupresja farmakologiczna (leczenie biologiczne, kortykosteroidy systemowe powyżej 10 mg prednizolonu/dobę)
- Aktywna choroba nowotworowa w leczeniu systemowym - z wyjątkiem bezwzględnych wskazań onkologicznych
- Blizna niedojrzała (poniżej 12 miesięcy od urazu) - względne przeciwwskazanie z wyjątkiem czynnościowych wskazań pilnych
Skłonność do tworzenia bliznowców nie jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do plastyki blizny chirurgicznej, lecz wymaga zaplanowania intensywnej profilaktyki pooperacyjnej: iniekcji triamcynolonu śródoperacyjnie i w kolejnych wizytach, brachyterapii lub radioterapii powierzchownej w ciągu 24 godzin od zamknięcia rany, a także długoterminowego stosowania opatrunków silikonowych.
Postępowanie zachowawcze vs plastyka chirurgiczna - algorytm decyzyjny
Algorytm decyzyjny opiera się na kilku kluczowych parametrach: czasie od urazu, obecności ograniczeń czynnościowych, wyniku VSS i odpowiedzi na dotychczasowe leczenie zachowawcze.
Blizna poniżej 12 miesięcy bez ograniczeń czynnościowych powinna być leczona zachowawczo przez minimum 6 miesięcy. Standardowy protokół zachowawczy obejmuje:
- Opatrunki silikonowe (opatrunki silikonowe na blizny - jak stosować - Mepiform, Cica-Care, Dermatix Ultra) - minimum 12 godzin/dobę przez 6-12 miesięcy; skuteczność potwierdzona metaanalizą Mustoe et al. (Plastic and Reconstructive Surgery, 2002)
- Kompresoterapia indywidualna (presja 20-30 mmHg) przy bliznach rozległych tułowia i kończyn
- Iniekcje triamcynolonu w bliznowce - triamcynolon acetonid 10-40 mg/ml co 4-6 tygodni przez 3-6 cykli w bliznach przerostowych
- 5-fluorouracyl 50 mg/ml w monoterapii lub w kombinacji 4:1 z triamcynolonem - synergistyczne działanie antyproliferacyjne na fibroblasty
Laser frakcyjny CO2 i Er:YAG - alternatywa czy uzupełnienie plastyki?
Leczenie blizn laserem frakcyjnym CO2 (10 600 nm) i Er:YAG (2940 nm) redukuje przerost blizny o 40-60% i poprawia elastyczność tkanki poprzez kontrolowaną ablację kolagenu i stymulację jego przebudowy. To nie jest jednak alternatywa dla plastyki chirurgicznej w przypadku przykurczów bliznowatych - laser nie rozluźni blizny skracającej zakres ruchu w stawie o 50%. Jest natomiast doskonałym uzupełnieniem plastyki na etapie pooperacyjnym, redukując ryzyko nawrotu przerostu nowej blizny chirurgicznej. Gold i wsp. (Dermatologic Surgery, 2014) rekomendują terapię laserową jako drugą linię po steroidach i silikonach przed podjęciem decyzji o operacji.
Iniekcje triamcynolonu i 5-fluorouracylu w bliznach przerostowych i bliznowcach
Iniekcje triamcynolonu acetonidu to pierwsza linia leczenia blizn przerostowych i wczesnych bliznowców. Mechanizm działania obejmuje zmniejszenie syntezy kolagenu, indukcję apoptozy fibroblastów i redukcję stanu zapalnego. Przy bliznach opornych na monoterapię kortykosteroidy, kombinacja z 5-fluorouracylem (50 mg/ml) w proporcji 4:1 wykazuje synergistyczne działanie - badania randomizowane wskazują na 70-80% redukcję objętości blizny po 6 cyklach. Wskazanie do plastyki pojawia się gdy po 6-12 miesiącach intensywnego leczenia zachowawczego VSS nie zmniejszył się poniżej 5 punktów LUB gdy blizna powoduje ograniczenia czynnościowe wymagające pilnej korekty.
Rehabilitacja i pielęgnacja blizny po plastyce chirurgicznej
Wynik estetyczny i czynnościowy plastyki blizny zależy w równej mierze od techniki operacyjnej, co od jakości opieki pooperacyjnej. Szwy zdejmowane są po 10-14 dniach, a w okolicach funkcjonalnych i nad stawami szwy niewchłanialne utrzymuje się 14-21 dni.
Protokół rehabilitacji pooperacyjnej obejmuje kilka etapów:
- Tydzień 2-3: Ćwiczenia rozciągające i fizjoterapia blizn nad stawami - rozpoczęcie pod nadzorem fizjoterapeuty, gdy ustąpi obrzęk pooperacyjny
- Tydzień 3-4: Aplikacja opatrunku silikonowego - minimum 23 godziny/dobę przez 6-12 miesięcy (metaanaliza Mustoe et al., 2002); opatrunek silikonowy zdejmowany tylko na czas higieny i masażu
- Tydzień 4-6: Masaż blizny techniką mobilizacji bliznowej - 5-10 minut 2 razy dziennie z kremem zawierającym wyciąg z cebuli morskiej (Contractubex) lub allantoinę; masaż rozluźnia zrosty podskórne i poprawia ukrwienie
- Miesiąc 3-12: Bezwzględna ochrona UV - SPF 50+ nakładany co 2 godziny na odsłonięte blizny przez minimum 12 miesięcy; blizna pooperacyjna wykazuje wzmożoną fotosensytywność i silną tendencję do hiperpigmentacji (melanocyty migrują do nowej blizny przez 6-18 miesięcy)
Harmonogram kontroli pooperacyjnych: 2 tygodnie (ocena gojenia, usunięcie szwów), 6 tygodni (ocena VSS, wdrożenie lub modyfikacja opatrunku silikonowego), 3 miesiące (ocena odpowiedzi, ewentualne iniekcje korygujące triamcynolonem) i 6 miesięcy (ocena końcowa z dermoskopią i USG). Przy bliznach z ryzykiem nawrotu przerostu rozważane są profilaktyczne sesje laserem frakcyjnym Co2 w 6. i 12. miesiącu.
Realny efekt końcowy plastyki blizny rozległej to nie zniknięcie blizny, lecz jej istotna redukcja widoczności, poprawa elastyczności, normalizacja koloru i - w przypadku przykurczów - przywrócenie funkcjonalnego zakresu ruchu. Według danych z przeglądu Karimi i Nourizadeh (Burns & Trauma, 2019) subiektywna satysfakcja pacjentów z wyniku plastyki blizny rozległej po 12 miesiącach wynosi 75-85% przy prawidłowej kwalifikacji i kompleksowej opiece pooperacyjnej.
Najczęściej zadawane pytania
Czy blizna po plastyce może wyglądać gorzej niż przed operacją?
Tak, takie ryzyko istnieje - szczególnie u pacjentów ze skłonnością do tworzenia bliznowców lub przy operacji niedojrzałej blizny poniżej 12 miesięcy od urazu. Dlatego kluczowa jest dokładna kwalifikacja dermatologiczna obejmująca ocenę VSS, wywiad rodzinny w kierunku keloidu, ocenę dermatologiczną fototypu skóry oraz omówienie realistycznych oczekiwań. Każda operacja blizny tworzy nową bliznę - celem jest blizna mniej uciążliwa funkcjonalnie i estetycznie, a nie całkowite jej usunięcie.
Po jakim czasie od wypadku lub oparzenia można wykonać plastykę blizny?
Standardowo plastykę planuje się po minimum 12 miesiącach od urazu, gdy blizna wykazuje kliniczne cechy dojrzałości: bladość, miękkość, brak tkliwości i stabilną pigmentację przez minimum 3 miesiące. Wyjątkiem są przykurcze bliznowate ograniczające zakres ruchu w stawach - w takich przypadkach korekcja jest wskazana już po 6 miesiącach, by zapobiec trwałym deformacjom torebki stawowej i utrwalonemu kalectwu ruchowemu.
Czy NFZ refunduje plastykę blizny na ciele?
Plastyka blizny jest refundowana przez NFZ wyłącznie przy udokumentowanych wskazaniach medycznych: przykurcze ograniczające sprawność ruchową, blizny po rozległych oparzeniach wymagające rekonstrukcji oraz defekty po leczeniu onkologicznym. Operacje wykonywane wyłącznie ze wskazań estetycznych bez czynnościowego wpływu na codzienne funkcjonowanie nie są finansowane ze środków publicznych. Niezbędna jest dokumentacja: wynik goniometrii, VSS, skala DLQI i konsultacja chirurga plastycznego.
Ile trwa zabieg plastyki blizny i w jakim znieczuleniu się go wykonuje?
Czas zabiegu zależy od zakresu i techniki: prosta Z-plastyka lub W-plastyka trwa 30-90 minut w znieczuleniu miejscowym lub sedacji dożylnej. Rozległe rekonstrukcje z użyciem płatów tkankowych lub graftów skórnych na obszarze powyżej 100 cm² mogą wymagać 3-6 godzin w znieczuleniu ogólnym. Hospitalizacja wynosi od trybu ambulatoryjnego (powrót do domu tego samego dnia przy prostych technikach) do kilku dni przy procedurach z użyciem ekspandera lub płatów odległych.
Czy iniekcje kortykosteroidu mogą w pełni zastąpić plastykę blizny przerostowej?
W przypadku blizn przerostowych i wczesnych bliznowców iniekcje triamcynolonu acetonidu (10-40 mg/ml) co 4-6 tygodni powinny być pierwszą linią leczenia, ocenianą po 3-6 cyklach. Jeżeli po 6 miesiącach intensywnego leczenia zachowawczego nie uzyskano istotnej redukcji VSS lub blizna powoduje ograniczenia czynnościowe, wskazana jest konsultacja w kierunku plastyki. Iniekcje kortykosteroidu nie korygują przykurczów bliznowatych - w takich przypadkach są co najwyżej uzupełnieniem leczenia chirurgicznego.
Jak długo trwa rekonwalescencja po plastyce blizny rozległej?
Powrót do lekkich czynności codziennych jest możliwy po 1-2 tygodniach od usunięcia szwów. Pełne wygojenie i ostateczny efekt estetyczny są widoczne po 12-18 miesiącach od zabiegu. Przez cały ten czas obowiązuje bezwzględna ochrona UV (SPF 50+), stosowanie opatrunków silikonowych i regularne kontrole dermatologiczne z ewentualnymi sesjami laserowymi lub iniekcjami korygującymi.
Czy skłonność do bliznowców wyklucza możliwość plastyki blizny?
Skłonność do tworzenia bliznowców (keloidu) nie jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do plastyki, ale znacząco zwiększa ryzyko nawrotu - do 100% bez profilaktyki. W takich przypadkach operację poprzedza się intensywną diagnostyką (wywiad rodzinny, ocena fototypu, VSS) i planuje kompleksową profilaktykę: iniekcje triamcynolonu śródoperacyjnie i pooperacyjnie, opatrunki silikonowe oraz - przy bliznowcach wysokiego ryzyka - brachyterapię lub radioterapię powierzchowną w pierwszych 24 godzinach po zamknięciu rany.
Czym jest Z-plastyka i kiedy stosuje się ją przy rozległych bliznach?
Z-plastyka to technika chirurgiczna polegająca na wycięciu blizny i wzajemnym przemieszczeniu dwóch trójkątnych płatów tkankowych pod kątem 60°, co wydłuża bliznę o ok. 75% i zmienia jej oś o 90° względem pierwotnego przebiegu. Stosuje się ją przede wszystkim przy liniowych przykurczach bliznowatych ograniczających ruch w stawach, bliznach przebiegających prostopadle do linii najmniejszego napięcia skóry (RSTL) oraz bliznach powodujących ektropię lub odwrócenie naturalnych fałdów anatomicznych. W przypadku rozległych przykurczów całego stawu wykonuje się serię wielokrotnych Z-plastyk wzdłuż całej osi blizny.
